Twoje pytanie:
Twoje imię:
Adres e-mail:
Telefon kontaktowy:
   
Charakterystyka cery tłustej i mieszanej w kierunku defektu kosmetyczno
18-05-2016

Każdy z nas różni się od siebie wizualnie, genetycznie jak i pod względem charakteru czy stylu bycia. Kulturystyka i fitness są dziedzinami gdzie panuje kunszt ciała oraz możliwość przebudowy ciała względem wymarzonych ideałów, lecz nie zapominajmy o dość ważnym elemencie jakim jest estetyka skóry.

Charakterystyka skóry tłustej i mieszanej.
Podstawowym elementem pozwalającym klasyfikować skórę jako tłustą jest nadmierna aktywność gruczołów łojowych na całej twarzy jak i w centralnej części pleców i klatki piersiowej. Cera tłusta rozpoznawana jest przeważnie u osób młodych w wieku dojrzewania, choć coraz częściej występuje u osób dojrzałych. Ten typ cery znacznie częściej występuje u mężczyzn w młodym wieku oraz dojrzałych.

Zaburzenia pracy gruczołów łojowych można zaobserwować także u cery mieszanej. Wówczas obok strefy T czyli czoło, nos, broda, występują rejony niełojotokowe w pozostałych częściach twarzy, początkowo jest to skóra normalna, a z czasem może mieć cechy charakterystyczne dla skóry suchej. Ten typ jest charakterystyczny dla nastolatków jak i osób dojrzałych u których w przeszłości diagnozowano typ cery tłustej. Cera tłusta ma predyspozycje do rozwoju cery trądzikowej, gdyż obserwuje się obok nadmiernej pracy gruczołów łojowych również zaburzenia w procesie keratynizacji jak i rozwój patogennych mikroorganizmów oraz lokalne stany zapalne.

Czym cechuje się skóra tłusta:
- szarawy kolor spowodowany przez gruby naskórek, któremu towarzyszą przebarwienia, często typu potrądzikowego,
- wydzielanie w nadmiarze sebum, odpowiada ono za błyszczenie i świecenie skóry,
- typowym symptomem są również zaskórniki, które mogą być one otwarte w postaci czarnych punktów w miejscu ujścia mieszka włosowego na powierzchni skóry oraz zamknięte w postaci grudek.
- cera ta w dotyku jest tłustawa, widoczne są na niej ujścia gruczołów łojowych w postaci rozszerzonych porów,
- jest słabo ukrwiona i wykazuje dużą odporność  na czynniki zewnętrzne,
- wadą cery tłustej jest skłonność do łojotoku , nieestetyczne zmiany zastoinowe,
-wygląd skóry poprawia się w okresie letnim ze względu na upłynnienie łoju pod wpływem ciepła, co sprzyja łatwiejszemu wydostaniu się sebum na zewnątrz mieszków włosowych.
- bardzo rzadko wpływ na ten typ cery mają czynniki zewnętrzne, dużo silniejszy zaś stres, zaburzenia hormonalne, napięcie nerwowe oraz zaburzenia układu trawiennego. Cera na charakteryzuje się dużą odpornością na czynniki chemiczne i środki higieniczne, dzięki czemu dobrze znosi kontakt z wodą i mydłem, 
-stosunkowo późno zaczyna się okres jej starzenia, jej zaletą jest również to że w wieku starszym jak i podeszłym nie ulega patologicznemu wysuszeniu,
-ten rodzaj cery nie występuje w dzieciństwie. Jej objawy zaczynają się dopiero po okresie pokwitania ok.12 roku życia , co jest związane ze wzmożoną stymulacją hormonalną gruczołów płciowych oraz łojowych.

Przyczyna tkwi w sebum - więc poznajmy jego skład funkcje PTS:
Na powierzchni skóry zalega warstwa sebum, w jego skład wchodzi głównie wydzielina gruczołów łojowych inaczej mówiąc są to wytwory naskórka zanurzone w skórze właściwej. W komórkach gruczołów łojowych zbierają się kropelki tłuszczu, w związku z czym jądra komórek ulegają degradacji i ostatecznie rozpadowi. Pozostaje produkt złożony z tłuszczu i resztek komórek tzw. łój. Zapobiega on procesowi wysuszania skóry a zarazem jej nadmiernemu nawodnieniu. Na zwiększone wydzielanie gruczołów ma wpływ dysregulacja hormonów, czyli wydzielanie hormonalne na działaniu androgennym i estrogennym. Łój wyprodukowany w gruczole wydostaje się na powierzchnię ciała przewodem wydzielniczym, uchodzącym do światła mieszka włosowego, ujście to nazywamy porem skóry. Normalny mieszek włosowy jest otoczony brodawką włosa, cienkie i wiotkie ulegają zrogowaceniu i wraz z łojem usuwane są przez por skóry. W produkcji sebum możemy wyróżnić dwie drogi biosyntezy lipidów: pierwsza z nich prowadzi do otrzymywania trójglicerydów, wosków, estrów steroli oraz wolnych kwasów tłuszczowych, z kolei druga prowadzi do syntezy cholesterolu i skwalenu. Skład oraz ilość wydzielanego łoju jest zależna od wieku osoby jak i jest cechą osobniczą, zależne jest to również od układu hormonalnego. W skład lipidów naskórkowych u noworodków wchodzą wolny cholesterol i estry cholesterolu. Z wiekiem ulega on zmianom. Wydzielina gruczołów łojowych kilkumiesięcznego niemowlaka jest zbliżony do dorosłego człowieka, chociaż należy zwrócić uwagę na to iż około 8.roku życia u dzieci zwiększony jest udział cholesterolu a woski i skwalen mają niższe stężenie.

Wolne kwasy tłuszczowe, które są identyfikowane w składzie sebum, powstają w wyniku rozpadu trójglicerydów przez hydrolazy bakteryjne i nie mają udziału w sebum produkowanym przez komórki gruczołów łojowych. W skład sebum pozyskany z wyizolowanych gruczołów łojowych, obecne są fosfolipidy pochodzące z rozpadu błon komórkowych częściowo zróżnicowanych sebocytów. Wzrost połysku i błyszczenia w lecie spowodowany jest spadkiem lepkości wydzieliny gruczołów łojowych na skutek zmiany w składzie sebum powodującym tą zależność lub podwyższonej temperatury. Bardzo restrykcyjna dieta tzn. silne ograniczenie ilości spożywanych pokarmów znacznie zmniejsza produkcję łoju. Zmiany te ustępują po powrocie do normalnego trybu odżywiania. Osoby stosujące nisko węglowodanową dietę mają zmiany w składzie sebum, mianowicie zwiększa się udział kwasów nasyconych względem nienasyconych. Taki sposób odżywiania nie hamuje aktywności gruczołów łojowych.

 Gruczoły łojowe i wydzielone przez nie sebum pozwalają na utrzymanie prawidłowej homeostazy skóry. Ważne jest to iż wydzielona na powierzchnię skóry mieszanina substancji lipidowych, które są obecne w sebum po zmieszaniu z wydzieliną gruczołów potowych i lipidami tworzy emulsję typu W/O, jest to tzw. płaszcz wodno- lipidowy skóry. Pełni on funkcje ochronne względem skóry i włosów, chroni przed utratą zbyt dużej ilości wody jak i przed niekorzystnym wpływem środowiska, przed działaniem czynników drażniących, przed urazami mechanicznymi oraz mikrourazami. Powierzchnia skóry dzięki niemu jest miększa i wygładzona. Proces wydzielania sebum jest ważnym elementem transportu witaminy E do wyższych warstw naskórka, chroni związki nienasycone przed procesami autooksydacji. Sebum wykazuje również działanie antybakteryjne.” Najważniejszą rolę odgrywa tu kwas  cis-6-dekaenowy, który powstaje z kwasu palmitynowego w wyniku działania delta6- desatuazy i może stanowić do 25 % wszystkich kwasów tłuszczowych obecnych w sebum. Kwas cis- 6- dekanowy jest unikalnym kwasem, występującym jedynie u człowieka i może stanowiś swoisty marker aktywności gruczołów łjowych. Kwas ten jest aktywny wobec bakterii Gram-dodatnich w tym Staphylococcus ureus, Streptococcus salivarius, a także beztlenowych Fusobacterium nucleatum.”[1] W przypadku bakterii Gram ujemnych działanie jest ograniczone. Do pozostałych funkcji przypisywanych gruczołom łojowym należą: wpływ na ekspresję cytokin prozapalnych, regulacja stężenia androgenów w tkankach oraz regulacja steroidogenezy w skórze. Podobnie jak gruczoły potowe, gruczoły łojowe mogą być wykorzystywane do usuwania ksenobiotyków z organizmu. Do ksenobiotyków zaliczamy np. szkodliwe metabolity substancji leczniczych. Warstwa ta , czyli płaszcz tłuszczowy skóry (PTS), dzięki zawartości substancji hydrofobowych hamuje przenikanie wody i substancji w niej rozpuszczalnych. Powierzchnia skóry jest zamieszkiwana przez naturalną florę bakteryjną i fizjologiczną, jest to stała flora bakteryjna, której nie zmyje się nawet przy intensywnym myciu. W skład tej flory wchodzą: maczugowce i gronkowce. Płaszcz tłuszczowy skóry , dzięki obecności wolnych kwasów tłuszczowym utrzymuje pH skóry w okolicach 5,5. Tym samym umożliwia to rozwój bakterii przyjaznych dla skóry a blokuje rozwój drobnoustrojów chorobotwórczych takich jak grzyby czy bakterie. Ze względu na stężenie jonów H+, PTS jest barierą dla elektrolitów dodatnich. Głębiej leżąca warstwa zawierająca grupy OH- chroni przed wnikaniem w głąb naskórka elektrolitów ujemnych. Gruczoły łojowe rozwijają się wraz z mieszkiem włosowym, tworzą w ten sposób aparat włosowo- łojowy. Ich liczba, rozmieszczenie i wielkość są różne, charakterystyczne dla poszczególnych obszarów ciała. Występują na całym ciele, z wyjątkiem stóp i dłoni oraz spodniej części stóp. Największe i najliczniejsze znajdują się w tzw. strefach łojowych; twarz, plecy, klatka piersiowa. W tych miejscach ich liczba może dochodzić nawet do 400-900 gruczołów/cm. W wyżej wymienionych strefach gruczoły są  duże, a mieszki włosowe, do których uchodzą pozostają niewielkie. Na owłosionej skórze głowy obserwuje się zarówno duże mieszki włosowe jak i gruczoły łojowe. Na pozostałych częściach gruczoły łojowe i mieszki włosowe pozostają małe. Gruczoły łojowe największą aktywność wykazują w 3 trymestrze ciąży jak i w pierwszych miesiącach od porodu, związane jest to z tym iż aktywność gruczołów łojowych jest ściśle powiązana ze stężeniem hormonów dostarczanych wraz z mlekiem matki. Po tym okresie produkcja sebum spada i osiąga najniższy poziom w wieku 4.roku życia, po to aby ponownie wzrosnąć niekiedy nawet pięciokrotnie w okresie dojrzewania, więc ok. 8.-13. roku życia. Szczególnie duży wzrost aktywności łojowej występuje u chłopców. Po okresie dojrzewania obserwuje się systematyczny spadek aktywności gruczołów łojowych u dziewcząt, z wyraźną zmianą skokową w okresie menopauzy po 40r.życia. U mężczyzn zmiany te zachodzą wolniej, przez większość życia sebum jest wydzielane przez gruczoły łojowe. Bardzo powolny spadek aktywności gruczołów obserwuje się po 50-60 . r. życia.

Budowa i fizjologia gruczołów łojowych
W skład gruczołu łojowego wchodzą pojedyncze lub liczne grona , które łączą się w przewód łojowy, zbudowanego z wielowarstwowego nabłonka płaskiego. Przewód łojowy uchodzi do mieszka włosowego zakończonego lejkowatym przewodem wyprowadzającym. Sebum w przypadku błon śluzowych uwalniane jest bezpośrednio na skórę. Gruczoły łojowe należą do grupy gruczołów holokrynowych, w których dojrzałe sebocyty przekształcają się w wydzielinę po czym rozpadają się uwalniając swoją zawartość, warto nadmienić iż gruczoły holokrynowe doprowadzają do powstawania ubytków w odcinkach wydzielniczych, z kolei te muszą być uzupełniane poprzez podziały pozostałych komórek, dlatego też gruczoły holokrynowe muszą być wielowarstwowe. Wydzielanie sebum na powierzchnię uwarunkowane jest skurczem mięśni gładkich takich jak mięsień przywłosowy. Odbywa się to bez przerwy, dlatego też wymaga ciągłego odnawiania komórek.

 

Wpływ hormonów na funkcjonowanie gruczołów łojowych.
Najważniejszą rolę w regulacji pracy gruczołów łojowych odgrywają hormony, zwłaszcza płciowe tzw. androgeny, estrogeny oraz hormony kory nadnerczy; kortykosteroidy.
Androgeny oddziałują na gruczoły łojowe poprzez stymulowanie podziałów mitotycznych jak i procesów lipogenezy .W tym zakresie najbardziej efektywny jest metabolit testosteronu 5-α-dihydrotestosteron znany pod nazwą skrócona DHT. Przemiana testosteronu w DHT zachodzi w obecności 5-α- reduktazy, jest to enzym, obecny w rejonie gruczołów łojowych i apokryfowych czyli potowych. W organizmie ludzkim występują 2 typy 5-α-reduktazy:
- typ 1: jego aktywność w skórze jest najistotniejsza, lecz zależna od obszaru ciała, najaktywniejsze działanie ma w obszarze owłosionej skóry głowy oraz skóry twarzy.
- typ 2: odpowiada za prawidłowe funkcjonowanie  i rozwój męskich narządów płciowych.
W ciągu całego życia człowieka mamy dwa okresy wzmożonej aktywności enzymu. Pierwszy okres rozpoczyna się tuż po narodzinach, gdy wzmaga się wydzielanie łoju u noworodków co związane jest z androgenami matki, a drugi okres zauważalny jest w okresie dojrzewania i trwa on przez resztę życia. Należy zwrócić uwagę iż intensywność wydzielania sebum nie zależy od ogólnoustrojowego stężenia testosteronu we krwi, lecz stężenia w skórze, co wiąże się z możliwością dalszego przekształcania w DHT.

Hormony nieandrogenowe: oprócz wyżej wymienionych hormonów na pracę gruczołów w różnym stopniu wpływają takie hormony jak :

  1. hormon wzrostu (GH) – jest jednym z najważniejszych czynników odpowiedzialnych za rozwój organizmu, wzrost tkanek i różnicowanie się komórek. Hormon ten odgrywa znaczącą rolę w  rozwoju i różnicowaniu się sebocytów, a produkowany w nadmiarze przyczynia się do zaburzeń w pracy gruczołów łojowych, wiąże się tą z nadmiernym wydzielaniem sebum.
  2. Insulina: odgrywa ważna rolę w metabolizmie węglowodanów, białek i tłuszczy. Wysokie dawki tego hormonu stymulują proliferację, odpowiada za to należący do glikokortykosteroidów; kortyzol. Jest on hormonem kory nadnerczy, jego podwyższone stężenie w surowicy krwi prowadzi do rozwoju zespołu Cushinga, któremu często towarzyszą zmiany trądzikowe. Opisując szerzej Zespół Cushinga jest schorzeniem endokrynologicznym, dotyczy kory nadnerczy. Jest skutkiem występowania nadmiernej ilości glikokortykosterydów w organizmie. Problemem jest tu nadczynna kora nadnerczy wytwarzająca większe ilości kortyzolu – hormonu odpowiedzialnego za przeróżne reakcje zachodzące w organizmie m.in. przemianę cukrów, tłuszczów i białek. Uwalnianie hormonów nadnerczy powodują sytuacje zagrożenia jak i silnego napięcia, dlatego tak jak wcześniej było wspomniane w cechach cery tłustej, wszelkiego rodzaju stresy wiążą się z pogorszeniem cery tłustej.
  3. Estrogeny są hormonami płciowymi, hamują one wydzielanie łoju, lecz leczenie nadmiernego wydzielania łoju jest skuteczne przy dużej dawce estrogenów, które przekracza naturalne stężenie w skórze. Istotną cechą aktywności estrogenów jest hamowanie lipogenezy w gruczole łojowym, bez wywierania wpływu na podziały sebocytów. Estrogeny wpływają na skład sebum i zmianę jego właściwości fizykochemicznych, powoduje to obniżenie lepkości co zmniejsza tendencję do powstawania zaskórników.
  4. Progesteron- jest inhibitorem 5-α- reduktazy, nie jest tak bardzo ważne stężenie tego hormonu jak równowaga z estrogenami, nadmiar progesteronu w stosunku do estrogenów nasila podziały sebocytów a idzie za tym nasilenie łojotoku.
  5. Prolaktyna – wykazuje działanie zbliżone do androgenów, wpływa stymulująco na gruczoły łojowe, wiąże się to z tym iż podczas miesiączki lub w okresie ciąży jest zwiększona aktywność gruczołów łojowych.
  6. Adrenalina- wykazuje zdolność gwałtownej stymulacji lipogenezy w sebocytach.
  7. Hormony tarczycy – ich receptory znajdują się w gruczołach łojowych, mogą stymulować wydzielanie sebum tak jak adrenalina.

Niehormonalne czynniki wpływające na aktywność gruczołów łojowych.
Obok hormonów inne substancje endogenne takie jak retinoidy, IL-1, ligandy receptorów PPAR mają wpływ na pracę gruczołów łojowych. Retinoidy: pochodne witaminy A, związki te pełnią bardzo ważną funkcję w tkance podskórnej, odpowiedzialne za wzrost, regenerację skóry i podziały komórkowe. Niezbędne są do prawidłowej regulacji aktywności gruczołów łojowych, które działają sebusupresyjnie  na drodze hamowania enzymów biorących udział w lipogenezie, różnicowaniu sebocytów lub ograniczaniu proliferacji. Receptory PPAR są receptorami jądrowymi przynależącymi do nadrodziny receptorów tyroidowych i steroidowych, pochodnych witamin A i D oraz niektórych kwasów tłuszczowych. Do tej pory znaleziono trzy izoformy białka PPAR, kodowane są one przez oddzielne geny, geny te różnią się między sobą funkcjami jakie pełnią i lokalizacją w tkankach oraz aktywowane są one przez różne ligandy:
-PPARα - ulegają ekspresji głównie w wątrobie,są  globalnymi regulatorami metabolizmu energetycznego, odpowiedzialne są za katabolizm kwasów tłuszczowych i przez nie aktywowane. Ich ligandami są związkami syntetycznymi : FIBRATY
-PPAR (=PPARβ) - najsłabiej poznane, uczestniczą w metabolizmie kwasów tłuszczowych w mózgu, są one odpowiedzialne za różnicowanie pewnych typów komórek (keratynocytów)..  
-PPAR - występują głownie w tkance tłuszczowej, uczestniczą w metabolizmie lipidów, modulują aktywność insuliny indukują oraz różnicowanie się i dojrzewanie adipocytów, , wpływając na poziom glukozy we krwi. Ikozanoidy (prostaglandyny, leukotrieny) oraz wolne kwasy są ich fizjologicznymi aktywatorami. Ich najważniejsze syntetyczne ligandy to TZD (tiazolidynodiony)
 

Wyżej wymienione receptory uczestniczą w metabolizmie lipidów. Eikozoidy oraz wolne kwasy tłuszczowe zwłaszcza długołańcuchowe nienasycone  kwasy tłuszczowe są fizjologicznymi aktywatorami dla tych receptorów. Różnicowanie się sebocytów oraz zachodząca w nich lipogeneza jest wymagane dla aktywacji receptorów PPAR.

Cera tłusta w cera trądzikowa?
Cera tłusta ma predyspozycje do rozwoju trądziku. Główną rolę w patofizjologii zmian trądzikowych przypisuje się następującym czynnikom:

  • reakcje zapalne,
  • nadmierna aktywność gruczołów łojowych a co za tym idzie nadmierne wydzielanie sebum,
  •  anormalna keratynizacja mieszka włosowego,
  • zwiększony rozwój mikroflory bakteryjnej,

     Androgeny są męskimi hormonami stymulującymi biosyntezę składników sebum, odpowiedzialne są one za zaburzenia procesów keratynizacji w przy ujściach mieszków włosowych jak i w ich obrębie. Zwiększona proliferacja komórek wyścielających przewód wyprowadzający mieszka włosowego, nadmierne nagromadzenie sebum oraz nieprawidłowe złuszczanie korneocytów prowadzi do powstania zaskórnika czyli zaczopowanej grudki. Łagodne zmiany zaskórnikowi mogą przejść w rozległy stan zapalny, następstwem guzków i torbieli mogą być blizny jak i przebarwienia. Za powstawanie stanu zapalnego odpowiedzialne są bakterie beztlenowe należące do Gram-dodatnich takie jak: Propionibacterium Agnes, Staphylococcus epidermidis czy grzyby. Sebum jest doskonała pożywką dla bakterii gdyż jest bogate w lipidy, dodatkowo beztlenowe środowisko wewnątrz mieszka włosowego stwarza idealne warunki do rozwoju mikroorganizmów. Wydzielają one enzymy z grupy lipaz rozkładają trójglicerydy sebum i uwalniają substancje o właściwościach zapalnych, chemotaktycznych oraz drażniące kwasy tłuszczowe.

Pielęgnacja skóry tłustej
Zauważalny jest ogromny postęp w obrębie współczesnej kosmetologii oraz farmacji, aczkolwiek nie znaleziono jeszcze skutecznego rozwiązania względem hamowania aktywności gruczołów łojowych bez skutków ubocznych. Kosmetyki odgrywają pomocniczą rolę w kuracjach leczniczych, powinny mieć one działanie na wszystkie elementy błędnego koła łojotoku, krócej mówiąc powinny działać wielokierunkowo.

 

Bezpośredni wpływa na produkcję sebum ma wysokie stężenie dihydrotestosteronu ( DHT), wytworzone sebum tworzy doskonałą pożywkę dla bakterii, które znacznie szybciej się namnażają i wytwarzają przy tym drażniące metabolity. Jest do bardzo ważny element w tym procesie, gdyż każdy czynnik drażniący będzie dodatkowo stymulował aktywność gruczołów łojowych, przyczyniając się do zapoczątkowania całego cykle od nowa. Należy zwrócić uwagę również na inne czynniki wykazujące działanie drażniące, są nimi przede wszystkim nieodpowiednio dobrane kosmetyki, dlatego należy zwrócić uwagę na zakres działania kosmetyków pielęgnacyjnych dla cery tłustej, najważniejsze wymieniono poniżej:

  • działanie matujące, natychmiastowe choć krótkotrwałe,
  • hamowanie procesów utleniania lipidów sebum, a idzie za tym ograniczenie uwalniania substancji drażniących,
  • drażnienie wzmaga łojotok, dlatego też kosmetyki powinny łagodzić podrażnienia
  •  działanie keratolitycznie, czyli udrażniające dla ujść gruczołów łojowych,
  •  działanie bakteriostatyczne , ograniczenie rozwoju bakterii dzięki substancją aktywnym i odpowiedniemu pH w preparacie.
  • działanie ograniczające wydzielanie sebum czyli sebostatyczne.

Powyższe wymagania mogą być spełnione, gdy w kosmetyków dobrane są odpowiednio stężenia substancji aktywnych.

Cera tłusta bardzo często występuje w połączeniu z innym typem skóry, tworząc cerę mieszaną, która jest trudna w pielęgnacji zwłaszcza gdy ma się do czynienia z dużymi dysproporcjami w aktywności gruczołów łojowych zależnymi od części twarzy. Producenci dają pole manewru w wyborze kosmetyków jako do cery mieszanej i normalnej, albo mieszanej i tłustej, zależność ta jest uwarunkowana indywidualną charakterystyką skóry. W przypadku łagodnych form trądziku stosuje się preparaty dermatologiczne z zastosowaniem miejscowym z kolei ostrzejsze formy trądziku wymagają terapii farmakologicznej, a stosowanie kosmetyków ma na celu wspomóc leczenie.

Preparaty oczyszczające.
Kluczowe znaczenie dla utrzymania równowagi skóry tłustej, ma prawidłowy wybór i stosowanie preparatów oczyszczających do których zaliczyć można peelingi, środki do mycia twarzy. Głównym zadaniem tej grupy kosmetyków jest usunięcie z powierzchni skóry brudu, nadmiaru sebum i wydzieliny gruczołów potowych zmieszanymi ze stałymi cząsteczkami pochodzącymi np. z kurzu. W przypadku peelingów jest to usunięcie zrogowaciałych komórek naskórka, zwracając szczególną uwagę na oczyszczenie ujść mieszka włosowego. Odpowiednie pH tych kosmetyków jest również dość istotną sprawą, gdyż musi być zbliżone na naturalnego pH skóry, ważny jest właściwie dobrany skład środków myjących. Te dwa czynniki nie mogą zaburzać naturalnej flory bakteryjnej skóry jak i równowagi kwasowo-zasadowej skóry oraz nie mogą spowodować nadmiernego odtłuszczenia skóry.
Mydła oparte na solach kwasów tłuszczowych są niekiedy gorsze od nowoczesnych syndetów. Główną wadą mydeł jest ich wysokie pH tj. 8-9, takie pecha sprzyja alkalizacji skóry co w konsekwencji stwarza korzystne warunki do rozwoju patogennych mikroorganizmów. Nowoczesne syndety pozwalają na stworzenie dowolnego pH. Do najłagodniejszych zalicza się związki z grupy alkilopoliglukozydów np. Lauryl Glucoside, Decyl Glucoside, wykorzystywane są one również do pielęgnacji skóry wrażliwej i dziecięcej. Inne łagodne środki należą do grupy niejonowej lub anionowej np.: sulfobursztynian, izetioniany. Powszechnie stosowany Sodium Laureth Sulfate należy do grupy anionowych środków powierzchniowo czynnych, może być on stosowany pod warunkiem , ze owy składnik nie jest głównym składnikiem i towarzyszą mu łagodne środki myjące i inne substancje łagodzące jego drażniące działanie. Preparaty do mycia twarzy ze skórą tłustą wzbogacone są o substancje działające łagodząco np. pantenol oraz substancje bakteriostatyczne. W obu przypadkach możliwość działania jest ograniczona, ma on krótkotrwały kontakt z powierzchnią skóry gdyż jest spłukiwany przez wodę.  Bardzo dużym i często popełnianym błędem w zakresie oczyszczania tego rodzaju skóry jest zbyt częste używanie produktów myjących lub innych usuwających sebum z powierzchni skóry. Stosowanie toników o wysokiej zawartości alkoholu zwłaszcza etanolu, może prowadzić do usunięcia lipidów warstwy rogowej jak i silnego odtłuszczenia powierzchni skóry.  Spada wtedy nawilżenie skóry spowodowane zaburzeniem funkcjonowania bariery naskórkowej. Ten błąd z reguły popełniany jest przez osoby młode, nastoletnie dlatego też najczęściej występuje u nich typ cery tłustej pozornie suchej.
Kolejnymi produktami są toniki w ich przypadku oczyszczanie jest drugorzędowym kierunkiem działania, sprawdza się tylko w przypadku usuwania zabrudzeń skóry o charakterze hydrofilowym. Toniki przywracają naturalne pH skóry, któro jest lekko kwaśne około 5-5,5, zbliżone jest ono do naturalnego pH powierzchni skóry. Coraz częściej spotyka się produkty z niższym poziomem pH ok. 4.Przy dłuższym i regularnym stosowaniu toniki dają efekt keratolityczny, udrażniając ujścia gruczołów łojowych. Działanie bakteriostatyczne ma silniejsze działanie przy zakwaszeniu środowiska skóry. Oczyszczanie skóry tłustej dotyczy również ważnej kwestii eksfoliującej, która pozwala na udrożnienie ujść mieszków włosowych co zapobiega powstawaniu zaskórników. W pielęgnacji domowej zaleca się stosowanie delikatnych peelingów mechanicznych jak i enzymatycznych na bazie polimerów w postaci granulek polietylenowych o jednolitym kształcie i powierzchni. Pestki zmielonych owoców nie powinny być stosowane do peelingu cery zwłaszcza trądzikowej gdyż ostre końcówki mogą powodować podrażnienie skóry twarzy.

Preparaty do pielęgnacji twarzy.
Do pielęgnacji skóry tłustej używamy z reguły hydrożele i emulsje typu o/w o niskiej zawartości fazy tłuszczowej. Ograniczenie emolietów pozwala na osiągnięcie lepszych właściwości sensorycznych, ograniczenie efektu świecenie czy lepienia i  mniej wyczuwalnych warstw okluzyjnych zapewniających lepszy odbiór przez konsumenta. O efekcie świecenia skóry decyduje dobór składników lipidowych, zastosowanie olejów roślinnych może nasilić błyszczenie skóry oraz pogorszyć stan cery. Dzieje się tak, dlatego że roślinny oleiste mają działanie komedogenne, zapychają pory skórne przyczyniając się do powstawania zaskórników. Działanie komedogenne tyczy się emolientów, które są ciężkie i tłuste. Niekiedy właściwości te wykazują również suche emolienty, tworzące słabo wyczuwalne warstwy okluzyjne i lepkie, mają właściwości sensoryczne, dlatego też z tego względu wydawało by się iż są idealnymi składnikami fazy tłuszczowej w emulsjach do cery tłustej. Do składników tłuszczowych o właściwościach komedogennych zalicza się:

  1. estry izopropykowe kwasów tłuszczowych między innymi mirystynian izopropylu, linolenian izopropylu, palmitynian izopropylu i inne, 
  2. niektóre oleje; oleje kokosowe, olej ze słodkich migdałów, olej z pestek winogron,
  3.  izoparafiny C9-11, kwas oleinowy i alkohol oleilowy,
  4.   trój glicerydy kwasów kaprynowego i kaprylowego,
  5.  acetylowane alkohole lanolinowe.
     

 Przy doborze emolientów unika się związków wysokonienasyconych gdyż może dojść do autooksydacji i powstania składników drażniących.

Produkty specjalne.
Pielęgnacja specjalna obejmuje preparat służące do stosowania na cała twarz bądź miejscowo na zaskórniki lub krosty. Z reguły są to preparaty w formie sztyftu z dużą ilością substancji przeciwzapalnych, bakteriobójczych i alkoholu, mają one na celu działanie wysuszające i polecane są do stosowania w przypadku łagodnych zmian trądzikowych. Silnie absorbujące sebum  i działające natychmiastowo są maseczki, plastry do mechanicznego usuwania zaskórników oraz bibułki matujące.

Substancje o działaniu bakteriostatycznym.
Wiele wyciągów i olejków roślinnych z racji zawartych w nich substancji czynnych z grupy fenoli, terpentów i flawonoidów wykazują działanie bakteriobójcze, antyseptyczne i bakteriostatyczne. Terpenty i fenole mają działanie antyseptyczne warunkujące działanie wielu olejków roślinnych np. olejku z drzewa herbacianego o silnym działaniu bakterio- i  grzybobójczym w stosunku do bakterii Gram dodatnich i ujemnych. Flawonoidy również wykazują właściwości antyseptyczne, związki te zdolne są do wytwarzania jonów metali, co prowadzi do zakłóceń równowagi enzymatycznej mikroorganizmów. Kompleksy metali z aminokwasami  wykazują działanie bakteriostatyczne, np. kompleks cynku z kwasem pirolidonokarboksylowym lub połączenie z innymi ligandami np. z kwasem glukonowym. Istotną cechą związków cynku jest hamowanie aktywności lipaz bakteryjnych odpowiadających za rozkład trój glicerydów sebum do wolnych kwasów tłuszczowych.
W przeszłości stosowano siarkę, gdyż siarczki mają przeciwdrobnoustrojową aktywność czego przyczyną jest redukcja siarki na powierzchni skóry. Siarka ma działanie przeciwkeratolityczne i regulujące aktywność gruczołów łojowych. W dzisiejszych czasach siarka została wycofana z użytku.

 Substancje sebostatyczne.
Najistotniejszym działaniem kosmetyków do cery tłustej i trądzikowej jest hamowanie aktywności gruczołów łojowych. Jednym z rozwiązań jest obniżenie stężenia DHT w obrębie mieszka włosowego i gruczołu łojowego hamując aktywność 5-α- reduktazy. Aktywność taką ma kwas azelainowy , który ma bezpośredni wpływ na hamowanie aktywności 5-α- reduktazy, kwas ten wykazuje działanie bakteriostatyczne względem bakterii tlenowych i beztlenowych. Należy podkreślić iż owy kwas w połączeniu z jonami cynki i witaminy B6 daje silniejszy efekt. Kwas azelainowy bardzo dobrze sprawdza się w przypadku rozjaśnienia przebarwień po trądzikowych, hamuje on również uwalnianie wolnych kwasów tłuszczowych, zmniejsza rogowacenie naskórka przyczyną jest hamowanie syntezy DNA i niektórych białek. Stosuje się go w niskich stężeniach, w postaci zamkniętej w liposomach lub w formie pochodnych np. azeloiloglicyny dzieje się tak ze względu na trudności w uzyskaniu akceptowalnych form sensorycznych. Związki cynku i pirydoksyna( witamina B6) mają również zdolności hamowania aktywności 5-α- reduktazy. Oba związki sprawiają kłopot producentom względem technologicznym, dlatego najchętniej używane są w postaci surowców naturalnych, które są jego bogatym źródłem np. ekstrakt z drożdży. Retinoidy wykazują działanie przeciwłojotokowe oraz regulują procesy keratynizacji. Stosowane są również substancje ściągające zwłaszcza ekstrakty roślinne bogate w garbniki tzw. taniny, zaliczyć do nich należy: kwas galusowy i jego pochodne, kwas rozmarynowy obecny w wyciągu z zielonej herbaty, rozmarynu i niektórych olejkach eterycznych.
 
Składniki o działaniu łagodzącym, przeciwzapalnym:
Domeną ekstraktów roślinnych obfitujących w terpeny i flawonoidy jest łagodzenie podrażnień i działanie przeciwzapalne. Działanie przeciwzapalne flawonoidów może być o dwóch charakterach:
- charakter pośredni poprzez neutralizowanie wolnych rodników
- charakter bezpośredni na drodze hamowania syntezy i inhibicji NO nadtlenkowy rodnik azotowy, który jest ważny przy regulacji i generowaniu stanów zapalnych oraz hamowanie aktywności 5-lipooksygenazy i cyklooksygenazy, ta pierwsza odpowiedzialna jest za syntezę prozapalnych leukotrienów. Niektóre z nich mają zdolność do hamowania uwalniania histaminy. Oprócz wyciągów z roślin jako samodzielny związek stosowana jest alantoina ,  powszechnie znana i uznawana  jako składnik łagodzący i przyspieszający gojenie pantenol.

Składniki o działaniu keratolitycznym:
Kosmetyka profesjonalna preferuje składniki o działaniu keratolitycznym w postaci roztworów kwasu glikolowego o różnym stężeniu i wartościach pH oraz innych takich jak alfa hydroksykwasy, kwas azeleinowy i salicylowy. Niemniej jednak istotną rolę odgrywają one w pielęgnacji domowej . Zmniejszenie tendencji do tworzenia się zaskórników może zapewnić regularne stosowanie tych składników w formie toników lub hydrożeli o pH w granicach 4 , dzięki temu mogą wykazywać słaby efekt keratolityczny. Wyżej wymienione kwasy normalizują procesy keratynizacji naskórka i udrażniają ujścia mieszków włosowych, zapobiegają one w ten sposób powstawaniu pierwszych niezapalnych form trądziku.

Działanie sebostatyczne ( hamowanie aktywności 5-α-reduktazy):

Kwas azeleinowy

Kwas sebacynowy

Związki cynku

Witamina B6 (pirydoksyna)

Ekstrakt z drożdży

Ekstrakt z ziaren lnu

Retinoidy ( retinol, retinal, palmitynian retinal

Działanie bakteriostatyczne

Olejek z drzewa herbacianego

Olejek pomarańczy( farnezol)

Rumianek (farnezol)

Tymianek ( tymol)

Ekstrakt z kory wierzby białej ( alkohol salicylowy)

Mącznica lekarska, bluszcz, nagietek, szałwia, melisa, rozmaryn, żeń szeń, olejki z cedru, cynamonu, cytryny, jałowca, mięty i limetki ( kwas oleanowy i ursolowy)

Kwas azeleinowy

Kompleksy metali z aminokwasami np. Zinc PCA, Zinc gluconate

Działanie keratolityczne

Kwas glikolowy

Kwas salicylowy

Kwas azeleinowy

 

Działanie łagodzące i przeciwzapalne (spada aktywność cyklooksygenazy i lipooksygenazy)

Żeń szeń ( glikozyd kwasu oleanowego)

Wyciąg lukrecji ( glabrydyna)

Rumianek ( alfa- bisabolol)

Aloes

Zielona herbata

Algi

Nagietek (alantoina)

Kasztanowiec (alantoina)

Alantoina

Pantenol

Krwawnik.
 

Cenny w pielęgnacji cery tłustej jest kwas salicylowy, wnika łatwo w naskórek ze względu na wyższą liofilowość cząsteczki. Wykazuje mniejszy potencjał drażniący w stosunku do kwasu glikolowego. Wykazuje dodatkowo działanie bakteriostatyczne i przeciwzapalne.

Składniki matujące o działaniu natychmiastowym. Obok substancji aktywnych , które aby przyniosły efekt trzeba stosować systematycznie i regularnie znajdują się również składniki matujące o działaniu natychmiastowych . Ich działanie jest krótkotrwałe gdyż efekt matowienia może utzymywać się tylko do kilku godzin, to ich odbiór sensoryczny dla konsumenta jest zadowalający. Działanie matujące osiągamy na drodze absorpcji lub pochłaniania sebum, takie działanie mają glinki a dokładniej zawarty w nich kaolin, są nazywany polimerowymi mikrogąbkami. Substancje rozpraszające światło dają również efekt matowienia, zaliczyć do nich należy niektóre polimery lub krzemionkę koloidalną, ma ona wysokie zdolności rozpraszania światła, ma również silnie rozwiniętą powierzchnię.

Dlatego zanim wydasz krocie na kosmetyki, niekiedy źle dobrane i agresywnie niszczące powłokę lipidową oraz pH skóry będące naszą tarczą obronną. Stracisz czas na zewnętrzną walkę z trądzikiem, który będzie wracał jak bumerang zlokalizuj przyczynę, zanim dojdzie do rozchwiania homeostazy organizmu.


[1] Kosmetologia pielęgnacyjna i lekarska, redakcja naukowa Maria Noszczyk, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2010 s.122

 

 

Sklep trenera personalnego
RobertPiotrkowicz
Jestesmy tutaj aby Ci pomóc zadzwon do nas aby uzyskac wszystkie
potrzebne ci informacje
Telefon
+48 530 333 350